guðnimár.annáll.is

Annálleinkahúmorgamalt og gotthugleiðingar í dagsins iðuskemmtilegttrúmál

« Annállinn uppfærður… · Heim · Viðtal um áhugaverða bók »

Hvað var eiginlega í gangi á prestastefnu?

Guðni Már @ 14.35 4/5/07

Þrír bloggarar sem ég les reglulega, hef tröllatrú á í stjórnmálum og hef kynnst mismikið á lífsleiðinni, blogguðu í kjölfar prestastefnu um hversu gáttuð þau voru á prestastéttinni að kolfella tillöguna um hjónavígslu samkynhneigðra.

Þar sem ég var á prestastefnu finnst mér rétt að greina frá því hvað var í gangi á prestastefnu og enda gefur sú umræða sem kom upp í kjölfar fjölmiðlaumfjöllunar um málið ekki góða mynd af því sem í raun fór fram.

Bloggararnir sem um ræðir eru Kristín Tómasdóttir (sem ég vann með eitt sumar), Hildur Edda (stórvinkona eiginkonunnar) og Jónas Tryggvi (félagi minn úr Kvennó)

78% presta á prestastefnu samþykja að kirkjan blessi staðfesta sambúð samkynhneigðra

Á prestastefnu sem fram fór á Húsavík urðu merk tíðindi í íslenskri kirkjusögu (og raunar alþjóðlegri kirkjusögu ef því er að skipta) þegar 78% presta á prestastefnu samþyktu tillögu kenningarnefndar að ritúali (helgiathöfn) sem nota á við blessun og fyrirbæn fyrir staðfestri samvist samkynhneigðra para. Prestarnir sjá með þessu engin biblíu eða guðfræðileg rök gegn því að tveir einstaklingar af sama kyni deili saman lífi sínu, kjörum, ást og virðingu. Þvert í mót álíta prestarnir að Guð blessi sambúðarformið og er kirkjan því fús til að leggja einstaklingana og líf þeirra og samband fram fyrir Guð og biðja um leiðsögn hans og blessun, allt þar til dauðinn aðskilur.

En hver er þá munurinn á þessu og hjónavígslu samkynhneigðra? Af hverju hafa samkynhneigðir ekki sama rétt og gagnkynhneigðir?

Guðfræðilega hafa þeir það nú innan kirkjunnar eins og útskýrt var að ofan, en gagnvart hagstofunni hafa þeir það ekki. Það er að segja eftir að prestur hefur beðið um blessun Guðs yfir sambandi karls og konu, hefur hann líka veraldlegt hlutverk, hann skilar pappírum inn til Hagstofunnar sem staðfesta að hjónin eru nú ein persóna að lögum, (með öðrum orðum þau skila nú sameiginlegri skattaskýrslu og hafa erfðarétt sem var ekki til staðar áður til kirkjuathafnarinnar kom). Hjá samkynhneigðum er þessu ekki fyrir að fara í dag. Þau geta fengið kirkjulega blessun alveg eins og gagnkynhneigðir en eftir athöfnina skilar presturinn engu inn til Hagstofunnar þar sem hann má það ekki. Með öðrum orðum gagnkynhneigðir fá tveir fyrir einn: blessun Guðs og Hagstofunnar. Samkynhneigðir bara blessun Guðs. Þau þurfa því fyrst að fá vottun sýslumanns fyrir staðfestri samvist og svo geta þau farið í kirkjuna til að þiggja blessun.

Vandamálið í dag er sumsé að prestar hafa ekki leyfi til að ganga frá veraldlegum endum fyrir samkynhneigð pör. Segja má að til lausnar á því vandamáli og að jafna stöðu samkynhneigðra séu a.m.k þrjár leiðir færar!

1) Fyrsta leiðin er að taka hið veraldlega vald af kirkjunni. Ég persónulega er mjög hrifinn af þessari leið, það þýðir að allir sam vilja eyða lífinu með annarri manneskju og heitast henni ævilangt verða að ganga til sýslumanns og skrá sig þar. Að því loknu er fólki svo í sjálfsvald sett hvort það hefur áhuga á að leita til trúfélaga eftir bæn og blessun líkt og brúðkaup dagsins í dag ganga út á. Þessari hugmynd var varpað fram á prestastefnu af einum presti sem taldi hana besta kostinn, og þannig er fyrirkomulagið víða um Evrópu. Hugmyndin fékk dræmar undirtektir. Á það hefur verið bent að þetta myndi hafa í för með sér færri kirkjuathafnir og færri tækifæri til boðunar orðsins. Ég tel hins vegar að þetta krefji fólk til afstöðu og geti orðið til þess að við fengjum færri, enn kannski einlægari athafnir. Hollywoodsering brúðkaupanna myndi minnka og spurningar, sem stöku sinnum skjóta upp kollinum um hvort presturinn geti sleppt Guði eða haft hann baksviðs myndu hverfa.

2) Önnur leiðin er sú að blessun staðfestrar samvistar í kirkju verði jafngild hjónavígslu gagnkynhneigðra að lögum. Prestar megi líka skila inn pappírum til Hagstofunnar um að samkynhneigða parið sé eftir kirkjuathöfnina rétt eins og hjón einn aðili að lögum. Stór hópur presta á prestastefnu virtist vera fylgjandi þessu og var tillaga um að taka málið ekki á dagskrá heldur vísa því til biskups samþykkt með 43 atkvæðum gegn 39. Fyrir mér segir það sig sjálft að í sjálfu sér ættu allir þeir sem samþykktu blessunarformið að vera fylgjandi þessari tillögu þar sem engu er breytt guðfræðilega. Fyrst að Guð getur blessað staðfestar samvistir samkynhneigðra að mati 78% presta, ætti einn stimpill gagnvart hagstofunni ekki að stoppa málið.

3) Þriðja leiðin er sú sem 42 menningarnir lögðu fram á prestastefnu og var kolfelld með 62 atkvæðum gegn 22. Í tillögunni er lagt til að hjónabandið verði kynhlutlaust og þannig sé enginn munur á hjónabandi karls og konu og hjónabandi tveggja karla eða tveggja kvenna. Prestar gætu því vígt tvo karla eða tvær konur sem hjón. Miðað við umræður á prestastefnu var ljóst að hér vildu margir stíga hægt til jarðar. Þessir aðilar vilja leggja hjónaband karls og konu að jöfnu við staðfesta samvist en telja ekki rétt að segja það vera eitt og hið sama. Einn presturinn sem barist hefur fyrir réttindum samkynhneigðra í yfir 30 ár, var þessi aðgreining mikið hjartans mál. Hann sagði kirkjan yrði að taka samkynhneigðum, alveg eins og þau eru og samþykja samband þeirra. Það snúist um að samkynhneigðir geti stoltir sagt ég er eins og ég er. Samkynhneigðir væru búnir að vera allt sitt líf að berjast við að koma úr skápnum og viðurkenna og útskýra að þau væru ekki gagnkynhneigð heldur samkynhneigð. Þess vegna taldi hann það miður að kirkjan ætlaði að steypa samkynhneigðum í sama mót og gagnkynhneigðum og kalla samband þeirra hjónaband, sem lýst hefur gagnkynhneigðu sambandi frá örófi alda. Þetta var að mati prestsins móðgun við samband samkynhneigðra. Hann stakk uppá að nota hommaband og lesbíuband í staðin fyrir hjónaband, eða að finna nýtt gott orð sem gæti náðst sátt um. Öðrum fannst þetta fáránleg hugmynd og töluðu um orðhengilshátt, orðið hjónaband myndi aðlagast og fá víðari merkingu með tímanum, hjónabandið gæti vel orðið kynhlutlaust.

Að endingu

Stöðu kirkjunnar og valdhafa hennar í þessu máli má líkja við stöðu Ólympíunefndarinnar þegar ákveða þarf hvort fjölga eigi íþróttum á Ólympíuleikunum. Þar hefur knattspyrnan lengstu hefð boltaíþrótta og fyrir mörgum birtist hinn sanni ólympíuandin hvergi betur en einmitt í knattspyrnunni. Í fyllingu tímans hafa handboltamenn þrýst á að fá sína íþrótt samþykkta fyrir ólympíunefndinni. Yfirgnæfandi meirihluti 78% prósent samþykja að hér sé um íþrótt að ræða sem verðskuldi ólympíumedalíuna sem er æðsta markmið allra íþróttamanna. En hvað svo? Spurningin er hvernig handboltamenn, fái best notið sín innan Ólympíuleikanna? Er það með því að endurskilgreina knattspyrnuna sem útlimahlutlausa íþrótt, þar sem nota má bæði hendur og fætur? Nei, segja margir og finnst þetta of róttækt skref og fella tillöguna!

Hvað gerist næst? Aðstandendur hinnar nýju útlimahlutlausu-knattspyrnutillögu blygðast sín fyrir kollega sína í ólympíunefndinni, blaut tuska framan í handboltamenn segja fjölmiðlar, sumarið var lokað inni segja talsmenn tillögurnar en nefna ekkert að almenn samstaða hafi náðst um að veita handboltamönnum ólympíumedalíuna, sem þó er aðalmálið!!

Endanleg útfærsla á handboltanum er enn óútkljáð, ákveðið hefur verið að samþykja handboltamenn en deilurnar um hvernig handboltinn nýtur sín best standa enn yfir. Því miður hafa nokkrar feilsendingar í hita leiksins skaðað ólympíuhreyfinguna meir en þörf var á.

url: http://gudnimar.annall.is/2007-05-04/hvad-var-eiginlega-i-gangi-a-prestastefnu/

Athugasemdir

Fjöldi 6, nýjasta neðst

Halldór Elías @ 4/5/2007 15.35

Þú ert skynsamur maður Guðni.

Ólafur @ 4/5/2007 17.42

Flottur pistill!!!

Adda Steina @ 5/5/2007 22.40

Góður pistill.

Torfi Stefánsson @ 6/5/2007 13.16

Já, gaman að sjá hvað ástin og eindrægnin er mikil meðal prestanna! Ég, sem utanaðkomandi aðili, horfi á þetta með allt öðrum augum og tel mig hafa sömu sýn á þessum málum og allur almenningur.

Þau “merk(u) tíðindi í íslenskri kirkjusögu” sem Guðni Már talar um voru nú ekki merkari en svo að einungis var verið að endanlega staðfesta álit sem lág fyrir fyrir mörgum árum síðan.

Þá er fullyrðingin um að réttur samkynhneygðra sé jafn mikill og réttur gagnkynhneigða á öllum sviðum inna kirkjunnar, nema hagstofulega, aumleg tilraun til yfirklórs.
Það er t.d. um allt annað ritual að ræða fyrir þá samkynhneigðu þannig að munurinn er fyrst og fremst frammi fyrir Guði, frammi fyrir því heilaga.
Að geta ekki unnt þessu hópi því sama og þeim sem eru streit, er auðvitað grófleg, trúarleg mismunun. Það gera allir sér grein fyrir, nema þá kannski meirihluti prestanna sem enn eru í einhverjum blekkingarleik gagnvart almenning og kannski einnig gagnvart sjálfum sér.

Þá er blekkingarleikur Guðna Márs áberandi hvað varðar umfjöllun hans um hugtakið hjón. Hann reynir að láta líta svo út að það mál snúi aðeins að samskiptum kirkjunnar við Hagstofuna, en það er fjarri lagi. Biskup og fleiri þeir sem hafa staðið gegn því að samkynhneigðir fá að giftast í kirkjuna nota einmitt hina hefðbundnu túlkun á hugtakinu “hjón” sem helstu rök gegn hjónavígslu samkynhneigðra.

Þá eru hláleg rökin um prestinn “sem barist hefur fyrir réttindum samkynhneigðra í yfir 30 ár” en berst nú gegn því að samkynhneigðum sé steypt “í sama mót og gagnkynhneigðum og kalla samband þeirra hjónaband”. Þessi mjög svo frjálslyndi prestur (eða hit tþá heldur) berst þannig gegn einhverju helsta baráttumáli samkynhneigðra nú um stundir, að fá að kalla samband sitt hjónaband! Að lokum er samaburður við Ólympíumótin gott dæmi um orðhengishátt kirkjunnar manna í þessu máli.

Þessi skrif Guðna Márs eru dæmigerð fyrir vanda kirkjunnar í dag. Hún getur ekki tekið afstöðu í málefnum samfélagsins því hún er stöðnuð í gömlum hefðum og gildum. Hætta er á að hún dagi uppi sem nátttröll og missi alla sína meðlimi nema þá allra íhaldsömustu. Afgreiðslan nú á síðustu Prestastefnu á málefnum samkynhneigðra er gott dæmi um steintröllið kirkjuna. Raddir verða enn háværari en áður um aðskilnað ríkis og kirkju, þar sem samleið þjóðar og kirkju virðist hafa rofnað.
Kannski finnst kirkjunnar fólki það vera í lagi. Þessi samfylgd sé andstæð kristnum gildum. Mér finnast það hins vegar ekki í lagi og tel að hugmyndir sem þessar innan kirkjunnar sjálfrar eigi rætur sínar að rekja til síaukinna áhrifa KFUM og K innan hennar – síaukin áhrif sérhyggju þessara afla. Þurfum við virkilega að frelsast og vera streit til þess að geta eignast hlutdeild í náðinni?

Guðni Már @ 7/5/2007 21.32

Tveir menn deildu saman fangaklefa og horfðu út um sama gluggann dag og nótt. Engu að síður sá annar þeirra sólina og stjörnurnar meðan hinn sá ekkert nema forina.

Hugarfar okkar skiptir víst miklu máli um það hvað við lesum útúr hlutunum. Ef til vill spilar reynsla okkar af tilverunni líka máli. Við Torfi deilum ekki þeirri sameiginlegu reynslu að hafa verið á prestastefnu, og ef til vill hefur mér tekist illa að miðla þeirri góðu upplifun sem ég átti á Húsavík í heiðarlegum, beinskeyttum og fjölskrúðugum umræðum í málefnum samkynhneigðra. Fólk talaði hispurslaust og hreint út þar sem öll sjónarmið áttu sýnar raddir.

Stundum er best að verða bara sammála um að vera ósammála og mér sýnist það besta lausnin hjá okkur hér Torfi.
Ég get einfaldlega ekki af því gert, en að ég sé ekki hin miklu vandamál kirkjunnar sem þú nefnir í svari þínu. Þá get ég ómögulega séð að ég hafi staðið í blekkingaleik í hugleiðingum mínum, eða reynt að klóra yfir staðreyndir málsins eins og þú kemst að í svari þínu.

Mér finnst það undarleg afstaða að hafna því að merk tímamót hafi átt sér stað þegar 78% presta samþykktu blessun á staðfestri samvist samkynhneigðra. Vissulega hefur blessunarformið verið til í 10 ár innan kirkjunnar, það hefur verið til reynslu og í þróun og mótun en ekki verið formlega tekið fyrir fyrr en nú. Fæðingarorlof feðra hafði verið til í nokkur ár og í þróun og mótun og í prufukeyrslu innan þröngs hóps feðra áður en það var samþykkt formlega á alþingi fyrir ca. 6 árum síðan. Dagurinn sem það var samþykkt var merkur áfangi í jafnréttisbaráttunni alveg óháð mótunarvinnunni. Þess vegna er atkvæðagreiðslan á prestastefnu merkur áfangi. Stundum sjá menn bara ekki stjörnurnar og en festast í forinni.

Torfi telur það aumlegt yfirklór að halda því fram að réttur samkynhneigðra innan kirkjunnar sé nú jafn fyrir utan hagstofulega þáttinn. Þetta gerir hann á þeim forsendum að um allt annað ritual að ræða og þannig sé munurinn fyrst og fremst frammi fyrir Guði, frammi fyrir því heilaga.
Ég get tekið undir það sem gerð var athugasemd við á prestastefnu að það sé slæmt að parið fái ekki að játast í nýja ritúalinu og en þeirri athugasemd var komið á framfæri til kenningarnefndar.
Ég get skilið að þetta sé tilfinningamál, það skiptir máli að játast frammi fyrir Guði, blessunarformið ætti vissulega að taka þetta með í reikningin og því hefur verið vísað í réttan farveg. En frammi fyrir hinu heilaga er ekki verið að mismuna nema að við túlkum það svo að blessun Guðs yfir samvistum einstaklinga sé orðalagi háð. Það er einkennileg Guðsmynd.
Hvað varðar blekkingarleik um umfjöllun um hugtakið hjón á þeim forsendum að ég láti sem það snúi aðeins að hagstofunni, þá sé ég ekki hvar ég beiti blekkingum þar. Ég bendi á að blessunin (ekki hugtakið hjónaband) snúi að kirkjunni en löggerningurinn að hagstofunni, ég segi þrjár leiðir færar til lausnar á því vandamáli og ein þeirra sé að kalla staðfesta samvist hjónaband eins og 42 menningarnir benda á. Hvar er blekkingarleikurinn? Þá bendi ég á að um þetta sé ekki eining innan kirkjunnar eins og reyni að rekja í svari mínu af hverju sú óeining stafi. Þar tek ég dæmi um prestinn sem hefur barist fyrir réttindum samkynhneigðra í 30 ár en er þeirrar skoðunar að hjónaband sé ekki rétta orðið fyrir samband karls og karls eða konu og konu. Þessi maður er alls ekki frjálslyndur að mati þínu af því að hann hefur ekki kynhlutlausan skilning á hjónabandinu eins og þú Torfi. Um það má svo deila hvort það beri vott um frjálslyndi að gera lítið úr þeim, og atyrða þá sem í lengstan tíma hafa gengið með samkynhneigðum vegna þess að þeir hafi ekki nákvæmlega sama skilning á hjónabandinu og þú.

Ég get skilið að þér finnist líkingin um Ólympíunefndina bera vott um orðhengilshátt, það veit ég að það er einlæg skoðun 42 menninganna að þetta sé bara orðhengilsháttur hjá þeim sem samþykja ekki orðið hjónaband en vilja blessun eins og ég kem inná í pistli mínum. Ég setti þessa líkingu hins vegar fram vegna þess að mér fannst hún útskýra vandann nokkuð vel og á einfaldan hátt.

Hitt finnst mér áhugavert að orðhengilshátturinn virðist bara virka í eina átt, því það er orðhengilsháttur hjá þeim sem ekki vilja kalla samvistarformið hjónaband heldur eitthvað annað. En það er alls enginn orðhengilsháttur hjá þeim sem vilja kalla þetta hjónaband að sætta sig ekki við neitt annað orð en það ;-)

Torfi Stefánsson @ 7/5/2007 22.03

Takk fyrir svarið en ég hef nokkrar athugasemdir. Fyrst um samlíkinguna. Ég skil hana ekki alveg og veit ekki hvað þú ert að fara með henni. Kannski tókstu bara svona óheppilega samlíkingu eða þá að þú meira það sem felst í henni. Þ.e. að annar okkar sjái “sólina og stjörnurnar” á meðan hinn sér “ekkert nema forina.” Hvor okkar sér hvað, Guðni Már?
Reyndar er svarið að finna stuttu seinna þegar þú lýsir dýrðinni á Prestastefnu og furðar þig á þeim sem sjá hana ekki: “Stundum sjá menn bara ekki stjörnurnar en festast í forinni.”
Einhvern tímann hefði þetta nú verið kölluð sjálfdýrkun!

Já, þú ert gamansamur Guðni Már. En gamanið fer heldur að grána þegar þú heldur áfram að láta sem hugtakið “hjónaband” annars vegar og hugtakið “staðfest sambúð” (”hjónavígla” og “blessun”) séu eitt og sama fyrirbærið – og furðulegt af þeim sem vilja frekar tala um vígslu en blessun samkynhneigðra og um þá sem hjón frekar en sambýlendur. Þetta sé sama tóbakið allt saman!

Það er hins vegar ekki skoðun samkynhneigðra. Þeir vilja giftast en ekki bara fá blessun. Þeir vilja kallast hjón en ekki aðeins sambýlingar. Og þeir skilja ekki þá mismunun sem fellst í því að aðeins gagnkynhneigðir skulu hafa þennan rétt.

Og mér er sama hvað fjálslyndur prestur segir um þessi mál nú eftir að hafa barist fyrir réttindum samkynhneigðra í 30 ár. Nú vill hann(hún?) hafa vit fyrir þeim samkynhneigðu og segir að þetta sé allt saman misskilningur hjá þeim. Það er svo gott að vera öðruvísi – að vera mismunað. Þeir hafi jú barist fyrir mismunun í 30 ár. Af hverju skyndilega nú að vilja vera eins og þeir “beinu”?

Ég endurtek fullyrðingu mína um að staða kirkjunnar hafi versnað mjög mikið vegna hinnar “frjálslyndu” uppákomu á Prestastefnu. Almenningur sé ekki þetta rosalega frálslyndi íslensku prestanna sem felst í þvíeinu að staðfesta allt að 10 ára gamalt fyrirbæri.
Almenningur vill eitthvað nýtt frá kirkjunni, raunverulegt jafnrétti, og finnst sem eðlilegt er að kirkjan eigi að ganga á undan með góðu fordæmi – leiða veginn í þessu mannréttindamáli sem öðrum.

Þær manneskjur sem ég hef talað við um þessi mál eru alvarlega að hugsa um að segja sig úr þjóðkirkjunni – og vilja nú afdráttarlausan aðskilnað ríkis og kirkju. Þetta fólk segist vera trúað en að trú þeirra sé misboðið. Ef þetta er ekki alvarleg staða fyrir þjóðkirkjuna, þá veit ég ekki hvað.
Kirkjan þarf að þekkja sinn vitjunartíma. Það er hægt að bæta skaðann á Kirkjuþingi í haust. Ef það verður ekki gert þá spái ég því að kirkjan gangi í gegnum miklar þrengingar næstu misserin.
Og þetta allt vill hún láta yfir sig ganga vegna heimskulegs orðhengilsháttar hennar.


© guðnimár.annáll.is · Færslur · Ummæli